تقریبا همه معاملهگران، حتی افراد با تجربه ضرر میکنند. اما چیزی که یک معاملهگر موفق را از یک تریدر ناموفق جدا میکند، تعداد معاملات سودده نیست؛ بلکه نحوه واکنش او بعد از یک ضرر است. بسیاری از افراد پس از بسته شدن معامله ناموفق، فقط به یک چیز فکر میکنند، باید هرطور شده ضررم را جبران کنم، همین طرز فکر محرک ترید انتقامی است.
ترید انتقامی با معاملات انتقامی یکی از رایج ترین اشتباهات روانشناسی در بازارهای مالی است که میتواند حتی بهترین استراتژی معاملاتی را نیز بیاثر کند. در این شرایط معاملهگر به جای اینکه بر اساس تحلیل تصمیم بگیرد، تحت تاثیر احساساتی مانند، خشم، عجله یا استرس وارد معامله میشود. نتیجه این تصمیمها معمولا افزایش ریسک، بزرگتر شدن ضررها و از بین رفتن نظم معاملاتی است.
در این مقاله به زبان ساده یاد میگیرید ترید انتقامی چیست What is a revenge trade? ، و چرا معاملهگران گرفتار آن میشوند، چه نشانه هایی دارد و چگونه میتوان از معاملات انتقامی جلوگیری کرد. همچنین با راهکارهای عملی آشنا میشوید که به شما کمک میکنند بعد از یک ضرر، به جای تصمیمهای احساسی، دوباره با آرامش و بر اساس برنامه معاملاتی خود وارد بازار شوید.
ترید انتقامی چیست؟
به حالتی گفته میشود که معاملهگر بعد از یک ضرر با از دست دادن یک فرصت معاملاتی، بدون پایبندی به برنامه و استراتژی به برنامه و استراتژی خود، فقط با هدف جبران سریع زیان وارد معامله جدید میشود. در این شرایط، بیشتر تصمیم ها بیشتر بر پایه احساساتی مانند خشم استرس، ترس یا نا امیدی گرفته میشوند، نه بر اساس تحلیل بازار.
مثلا فرض کنید، معامله شما با حدضرر بسته شده است، اگر بلافاصله و بدونه بررسی دوباره بازار، فقط برای پس گرفتن ضرر وارد معامله بعدی شوید، احتمال زیادی وجود دارد که درگیر ترید انتقامی شده باشید. در چنین شرایطی، هدف اصلی دیگر اجرای یک تحلیل درست نیست؛ بلکه تلاش برای جبران سریع ضرر فعلی است
یکی از مهم ترین تفاوت های معاملهگران حرفهایی و افراد مبتدی این است که معاملهگران حرفه ای ضرر را بخشی طبیعی از فعالیت در بازار میدانند، اما افراد گرفتار ترید انتقامی معمولا تلاش میکنند با عجله و افزایش ریسک، نتیجه یک معامله ناموفق را تغییر دهند.
۵ نشانه خطرناک که میگوید درگیر ترید انتقامی هستید
یکی از سختترین بخشهای ترید انتقامی این است که معمولاً معاملهگر در همان لحظه متوجه اشتباه خود نمیشود. او تصور میکند تصمیمی منطقی گرفته، در حالی که در واقع احساساتی مانند خشم، ترس یا عجله کنترل ذهن او را در دست گرفتهاست.
اگر بعد از یک معامله ناموفق، رفتارهای زیر را در خود مشاهده کردید، احتمال زیادی وجود دارد که وارد چرخه معاملات انتقامی شده باشید.
۱. افزایش ناگهانی حجم معامله
یکی از رایجترین نشانههای ترید انتقامی، افزایش حجم معامله بدون وجود دلیل منطقی است؛ معاملهگر با خود فکر میکند اگر این بار با حجم بیشتری وارد بازار شود، میتواند تمام ضرر قبلی را در یک معامله جبران کند؛ در ظاهر این تصمیم منطقی به نظر میرسد، اما در عمل فقط میزان ریسک را افزایش میدهد و میزان برد شما در این لحظه 1 به 5 است.
اگر بعد از یک ضرر، ناگهان تصمیم گرفتید حجم معامله را تغییر دهید، بهتر است چند ساعت یا چند دقیقه بسته به روحیات شما از بازار فاصله بگیرید؛ زیرا این تصمیم معمولاً از روی احساسات گرفته میشود، نه تحلیل؛ برآیند مثبتی نخواهید داشت اگرهم داشته باشید این روند ادامه دار خواهد بود تا جایی که کل سرمایهتان نابود شود.
۲. ورود به معامله بدون داشتن ستاپ مشخص
در یک معامله عادی، معاملهگر منتظر میماند تا تمام شرایط استراتژی او فراهم شود. اما در ترید انتقامی این صبر از بین میرود؛ بعضی افراد تنها چند ثانیه بعد از بسته شدن معامله قبلی، دوباره وارد بازار میشوند؛ بدون اینکه روند، حمایت و مقاومت یا تأییدیه لازم را بررسی کنند.
در چنین شرایطی، هدف اصلی دیگر کسب سود نیست؛ بلکه فقط جبران ضرر قبلی است.
۳. تغییر ناگهانی تایمفریم
مثلا همیشه معاملات خود را روی تایمفریم ۱۵ دقیقه انجام میدهید، اما بعد از یک ضرر، ناگهان به نمودار یک دقیقهای میروید تا سریعتر فرصت جدیدی پیدا کنید.
این رفتار یکی از نشانههای واضح ترید انتقامی است؛در واقع، معاملهگر دیگر به برنامه معاملاتی خود پایبند نیست و فقط تلاش میکند هرچه زودتر ضرر قبلی را جبران کند.
اگر هنوز مطمئن نیستید برای سبک معاملاتی خود از چه تایمفریمی استفاده کنید، مطالعه در چه تایمفریمی معامله کنیم میتواند دید بهتری به شما بدهد.
۴. جابهجا کردن یا حذف حد ضرر
حد ضرر برای محدود کردن زیان طراحی شده است، اما در ترید انتقامی بسیاری از معاملهگران حاضر نیستند ضرر جدیدی را بپذیرند؛ به همین دلیل، حد ضرر را جابهجا میکنند یا اصلاً بدون استاپ لاس وارد معامله میشوند.
این تصمیم شاید باعث شود احساس کنید هنوز نباختهاید ولی سخت در اشتباه هستید ممکن باخت سنگین تری داشته باشید.
۵. تصمیمگیری بر اساس احساسات، نه تحلیل
اگر هنگام معامله ضربان قلب شما افزایش پیدا کرده، مدام به نمودار خیره شدهاید یا فقط به این فکر میکنید که «باید ضررم را پس بگیرم»، احتمالاً دیگر بر اساس تحلیل تصمیم نمیگیرید.
در چنین شرایطی، بهتر است سیستم معاملاتی را ببندید و مدتی از بازار فاصله بگیرید؛ گاهی بهترین معامله، انجام ندادن معامله است.
چرا تریدهای انتقامی خطرناک هستند؟
بزرگترین مشکل ترید انتقامی فقط از دست دادن یک معامله نیست؛ بلکه از بین رفتن نظم معاملاتی است؛ وقتی معاملهگر تصمیمهای خود را بر اساس احساسات میگیرد، قوانین شخصی خود را نیز نادیده میگیرد. حجم معامله تغییر میکند، حد ضرر حذف میشود و کیفیت تحلیل کاهش پیدا میکند.
در چنین شرایطی، حتی اگر یک معامله سودده هم انجام شود، باز هم این رفتار خطرناک باقی میماند؛ زیرا معاملهگر یاد میگیرد قوانین خود را زیر پا بگذارد؛ از طرف دیگر، ترید انتقامی معمولاً باعث ایجاد یک چرخه مخرب میشود.
ابتدا یک ضرر اتفاق میافتد. سپس معاملهگر برای جبران آن عجله میکند. اگر معامله دوم نیز ناموفق باشد، فشار روانی بیشتر میشود و تصمیمهای احساسی بیشتر میشود.
به همین دلیل، گاهی یک ضرر کوچک که با رعایت مدیریت سرمایه در فارکس بهراحتی قابل جبران بود، به چندین معامله ناموفق و کاهش بخش قابلتوجهی از سرمایه تبدیل میشود؛ بسیاری از معاملهگران تصور میکنند مشکل آنها استراتژی است، در حالی که ریشه اصلی، ناتوانی در کنترل احساسات بعد از یک ضرر است.
نتیجه ترید انتقامی چیست؟
بعضی از معاملهگران تصور میکنند اگر بعد از یک ضرر وارد معامله بعدی شوند، میتوانند شرایط را جبران کنند؛ اما شاید این اتفاق یک یا دوبار رخ دهد، اما در بلند مدت ترید انتقامی تقریبا همیشه نتیجه یکسانی دارد، افزایش ضرر و از بین رفتن نظم معاملاتی تریدر میشود.
اولین نتیجه ترید انتقامی، کاهش کیفیت تصمیمگیری است. زمانی که احساساتی مانند خشم، استرس یا عجله بر ذهن معاملهگر غلبه میکند، تمرکز روی تحلیل بازار کمتر میشود و تصمیمها بیشتر بر اساس احساس گرفته میشود.
دومین پیامد، افزایش ریسک معاملات است. بسیاری از افراد بعد از یک ضرر، بدون اینکه متوجه باشند، حجم معاملات خود را افزایش میدهند یا چند معامله را پشت سر هم باز میکنند. این رفتار باعث میشود ضررهای کوچک به مرور به ضررهای بزرگ تبدیل شود.
یکی دیگر از نتایج معاملات انتقامی، از بین رفتن اعتماد به نفس است. وقتی چند معامله ناموفق پشت سر هم انجام میشود، معاملهگر به تدریج نسبت به استراتژی خود هم دچار تردید میشود؛ در حالی که مشکل اصلی، استراتژی نیست، بلکه تصمیمهای احساسی بعد از ضرر است.
در نهایت، اگر این رفتار بارها تکرار شود، ممکن است معاملهگر بخش زیادی از سرمایه خود را از دست بدهد و حتی از بازار فاصله بگیرد. به همین دلیل، کنترل احساسات بعد از یک معامله ناموفق، به اندازه یادگیری تحلیل تکنیکال اهمیت دارد.
راههای مقابله با ترید انتقامی
خوشبختانه ترید انتقامی رفتاری است که میتوان آن را کنترل کرد. هیچ معاملهگری از ابتدا توانایی مدیریت کامل احساسات را ندارد، اما با رعایت چند قانون ساده میتوان احتمال انجام معاملات احساسی را تا حد زیادی کاهش داد.
برای خود محدودیت ضرر روزانه تعیین کنید
یکی از موثر ترین راهها، مشخص کردن حداکثر میزان ضرر روزانه است.
مثلا اگر تصمیم گرفتهاید بیشتر از ۲ درصد سرمایه خود را در یک روز از دست ندهید، بعد از رسیدن به این مقدار باید معامله را متوقف کنید؛ حتی اگر احساس کنید فرصتهای خوبی در بازار وجود دارد.
این قانون در بسیاری از شرکتهای پراپ تریدینگ نیز اجرا میشود و دلیل آن ساده است؛ جلوگیری از تصمیمهای احساسی.
بعد از ضرر، از ترید کردن دست بکشید
یکی از بزرگترین اشتباهات معاملهگران، ماندن پشت سیستم بعد از ضرر است؛ اگر احساس میکنید عصبی، ناراحت یا کلافه هستید، چند دقیقه یا چند ساعت از نمودار فاصله بگیرید. قدم زدن، نوشیدن آب یا انجام یک فعالیت کوتاه میتواند ذهن شما را آرامتر کند.
بازار همیشه فرصتهای جدیدی ایجاد میکند، اما اگر در همان لحظه وارد معامله شوید، ممکن است معامله شما منجر به ضرر شود.
حجم معامله را افزایش ندهید
بعد از یک ضرر، بعضی از معاملهگران تلاش میکنند با افزایش حجم معامله، زیان خود را سریعتر جبران کنند؛ این تصمیم معمولاً نتیجه خوبی ندارد؛ زیرا اگر معامله دوم نیز ناموفق باشد، میزان ضرر چند برابر خواهد شد.
در چنین شرایطی، حتی بعضی از معاملهگران حرفهای برعکس عمل میکنند و تا زمانی که آرامش ذهنی خود را به دست نیاوردهاند، حجم معاملات را کمتر از حالت عادی انتخاب میکنند.
اگر هنوز با مفهوم حجم معامله آشنا نیستید، مطالعه لات در فارکس میتواند دید بهتری نسبت به انتخاب حجم مناسب ایجاد کند.
ژرنال معاملاتی داشته باشید
یکی از عادتهای مشترک معاملهگران موفق، ثبت معاملات است؛ بعد از هر معامله، فقط نتیجه را یادداشت نکنید؛ بلکه دلیل ورود، احساسات خود و اشتباهات احتمالی را نیز بنویسید.
بعد از مدتی متوجه خواهید شد که ترید انتقامی در چه شرایطی بیشتر اتفاق میافتد و راحتتر میتوانید از تکرار آن جلوگیری کنید.
چطور با استراتژی معاملاتی از ترید انتقامی دوری کنیم؟
داشتن یک استراتژی معاملاتی فقط برای پیدا کردن نقطه ورود نیست؛ بلکه مهمترین وظیفه آن، جلوگیری از تصمیمهای احساسی است.
زمانی که قبل از شروع معاملات قوانین مشخصی برای خود تعیین کرده باشید، احتمال اینکه بعد از یک ضرر وارد ترید انتقامی شوید، کمتر خواهد شد.
برای مثال، بهتر است قبل از باز شدن بازار پاسخ این سؤالها را مشخص کنید:
- در چه شرایطی وارد معامله میشوم؟
- حداکثر چند معامله در روز انجام میدهم؟
- بعد از چند معامله ناموفق، معاملات را متوقف میکنم؟
- حداکثر چه مقدار از سرمایه را در هر معامله ریسک میکنم؟
اگر پاسخ این سؤالها از قبل مشخص باشد، هنگام ضرر کمتر تحت تأثیر احساسات قرار خواهید گرفت.
همچنین استفاده از نسبت ریسک به ریوارد قبل از ورود به معامله، باعث میشود کیفیت معاملات شما بیشتر شود و فشار روانی ناشی از زیانهای مقطعی کاهش پیدا کند.
منشا اصلی ترید انتقامی چیست؟
در ظاهر، بسیاری از افراد تصور میکنند علت ترید انتقامی فقط از دست دادن پول است، اما در واقع ریشه اصلی این رفتار، احساسات کنترل نشدهاست.
بعد از یک ضرر، ذهن معاملهگر معمولاً نمیخواهد بپذیرد که تحلیل او اشتباه بوده است. به همین دلیل، تلاش میکند هرچه سریعتر ضرر را جبران کند تا دوباره احساس موفقیت داشته باشد.
این موضوع بیشتر به غرور و احساسات مربوط است تا خود پول.
هرچه معاملهگر نظم بیشتری در اجرای استراتژی خود داشته باشد، احتمال گرفتار شدن در این چرخه نیز کمتر خواهد بود.
به همین دلیل، بسیاری از معاملهگران باتجربه معتقدند موفقیت در بازارهای مالی، بیش از آنکه به استراتژی وابسته باشد، به توانایی کنترل احساسات و پایبندی به قوانین شخصی بستگی دارد.
آیا ترید انتقامی فقط برای معاملهگران مبتدی اتفاق میافتد؟
یکی از باورهای اشتباه این است که ترید انتقامی فقط مخصوص افراد تازهکار است. در حالی که حتی معاملهگران حرفهای نیز ممکن است بعد از یک ضرر یا از دست دادن فرصت مناسب، تمایل به انجام معاملات انتقامی پیدا میکنند.
تفاوت اصلی بین معاملهگران حرفهای و مبتدی در این نیست که این احساسات را تجربه نمیکنند؛ بلکه در نحوه مدیریت این احساسات است چون این موارد بین همه افراد مشترک است مهم نحوه مدیریت آن موارد است.
یک معاملهگر باتجربه هم ممکن است بعد از یک ضرر ناراحت شود، اما اجازه نمیدهد این احساس روی معامله بعدی تأثیر بگذارد. او میداند ضرر بخشی از فرآیند معاملهگری است و هیچ استراتژیای وجود ندارد که همیشه سودده باشد.
در مقابل، معاملهگر مبتدی معمولاً هر ضرر را یک شکست شخصی میداند و تلاش میکند در کوتاهترین زمان ممکن آن را جبران کند. همین طرز فکر، شروع چرخه ترید انتقامی است.
چطور قبل از شروع ترید انتقامی، آن را متوقف کنیم؟
بهترین راه مقابله با ترید انتقامی این است که قبل از انجام آن، متوجه علائم هشدار شوید.
هر زمان بعد از یک ضرر احساس کردید یکی از جملات زیر در ذهن شما تکرار میشود، بهتر است معامله را متوقف کنید:
- فقط یک معامله دیگر انجام میدهم تا ضررم جبران شود.
- این بار مطمئنم بازار طبق تحلیلم پیش میرود.
- اگر حجم معامله را بیشتر کنم، سریعتر ضررهایم را جبران میکنم.
- نمیتوانم ضرر را قبول کنم همیشه باید پیروز از میدان خارج شوم.
اگر چنین افکاری در ذهن شما شکل گرفت، بهتر است هیچ معاملهای انجام ندهید.
در بسیاری از مواقع، فاصله گرفتن از نمودار برای ۲۰ تا ۳۰ دقیقه، بسیار سودآورتر از باز کردن یک معامله احساسی خواهد بود.
عادتهای معاملهگرانی که گرفتار ترید انتقامی نمیشوند
معاملهگران موفق معمولاً چند عادت مشترک دارند که باعث میشود کمتر درگیر ترید انتقامی شوند.
قبل از شروع معاملات، برنامه مشخصی دارند.
آنها دقیقاً میدانند در چه شرایطی وارد معامله میشوند و در چه شرایطی هیچ معاملهای انجام نمیدهند.
نتیجه یک معامله را معیار موفقیت خود نمیدانند.
یک معامله سودده یا ضررده، چیزی درباره کیفیت معاملهگر مشخص نمیکند.
آنچه اهمیت دارد، اجرای درست برنامه معاملاتی در بلندمدت است.
ضرر را بخشی از بازار میدانند.
هیچ استراتژیای وجود ندارد که همیشه برنده باشد.
پذیرش این واقعیت باعث میشود بعد از هر ضرر، فشار روانی کمتری ایجاد شود.
بین معامله و احساسات فاصله ایجاد میکنند.
اگر احساس خشم، استرس یا ناامیدی داشته باشند، معامله را متوقف میکنند و بعد از بازگشت آرامش دوباره بازار را بررسی میکنند.
همین عادت ساده، از بسیاری از معاملات انتقامی جلوگیری میکند.
جمعبندی
ترید انتقامی یکی از رایجترین اشتباهات روانشناسی در بازارهای مالی است و میتواند حتی بهترین استراتژیهای معاملاتی را نیز بیاثر کند. زمانی که هدف معاملهگر از اجرای یک تحلیل، به جبران سریع ضرر تغییر میکند، احتمال تصمیمهای احساسی و افزایش زیان نیز بیشتر خواهد شد.
اگر میخواهید از ترید انتقامی دور بمانید، باید بپذیرید که ضرر بخشی طبیعی از معاملهگری است. پایبندی به استراتژی، رعایت قوانین مدیریت ریسک، کنترل حجم معاملات و فاصله گرفتن از بازار فارکس بعد از یک ضرر، از مهمترین راهکارهایی هستند که به شما کمک میکنند تصمیمهای منطقیتری بگیرید.
در نهایت، معاملهگر موفق کسی نیست که هیچوقت ضرر نمیکند؛ بلکه کسی است که اجازه نمیدهد یک ضرر، او را وارد چرخه معاملات انتقامی کند. هرچه کنترل بیشتری روی احساسات خود داشته باشید، کیفیت تصمیمهای معاملاتی شما نیز در بلندمدت بهتر خواهد شد.
دیدگاهتان را بنویسید